Mijnheer de minister, mevrouw de staatssecretaris, geachte dames en heren,
Als zoveel allochtone leerlingen mislukken in het onderwijs, dan moeten we de schuld niet leggen bij de ouders, omdat zij hun kinderen niet zouden hebben voorbereid op de school. We moeten evenmin de schuld leggen bij de allochtone leerlingen, omdat zij niet gemotiveerd zouden zijn, te veel spijbelen of de taal niet goed spreken. Neen, als zoveel allochtone leerlingen mislukken, dan is dat de schuld van de school (geroezemoes in de zaal).
Als een leerling zich problematisch gedraagt in de klas, dan moeten we de schuld niet alleen leggen bij de leerling. We moeten ook niet beschuldigend met de vinger wijzen naar de ouders, bijvoorbeeld omdat zij hun kind niet goed hebben opgevoed. Neen, als een leerling zich fout gedraagt in de klas, dan is ook de leerkracht daar verantwoordelijk voor (luid boegeroep).
Laat mij beginnen met u uit te leggen waarom de school er zelf oorzaak van is dat zoveel allochtone leerlingen mislukken. Zij slaagt er blijkbaar niet in een onderwijsprogramma te bieden dat de allochtonen aanspreekt, dat hen helpt om stapje voor stapje successen in de goede richting te maken, dat appelleert aan hun mogelijkheden en talenten. Het tegendeel is waar. Vanaf groep 1 in de basisschool riskeren allochtone kinderen elke dag belachelijk gemaakt te worden, domme fouten te maken en te mislukken. Welk kind kan al dat negatieve verwerken?
Nu zeggen de meeste hier aanwezige schooldirecteuren en leerkrachten misschien dat zij met handen en voeten gebonden zijn aan het onderwijsprogramma dat voorgeschreven wordt door het ministerie en waarop ze worden afgerekend door de inspectiedienst. Dat vind ik een vreemd argument. Zal een arts in een ziekenhuis de passende operatieve ingrepen niet uitvoeren omdat ambtenaren van het ministerie van volksgezondheid andere ingrepen voorschrijven? Die arts zou gek zijn als hij zich zou laten leiden door de bureaucratie.
In Finland hebben ze daar weinig last van. Internationaal evaluatie-onderzoek laat telkens zien dat dit land het hoogst scoort qua kwaliteit van het onderwijs. Welnu, in Finland heeft elke school maximale autonomie en is er geen inspectiedienst. De ouders zijn de inspecteurs: deugt de school niet, dan halen ze hun kinderen van de school. De leerkrachten van die school krijgen dan simpelweg ontslag. Kom daar maar eens mee voor de dag in ons land. De vakbonden beginnen direct te steigeren en de minister haalt bakzeil. Kortom, het ministerie en de vakbonden verhinderen een kwaliteitsverbetering van ons onderwijs en laat ons niet vergeten dat de belangrijkste slachtoffers van deze onzin de allochtonen en kinderen uit achterstandswijken zijn (licht applaus achteraan de zaal. De minister in druk gesprek met de staatssecretaris).
Vorige week bezocht ik een school voor lager beroepsonderwijs. Een ramp! Het lesprogramma overstijgt niet het niveau van wat knutselwerk. Dit heet beroepsonderwijs, maar ze leren er alles behalve een beroep. 95 procent van de leerlingen zijn allochtoon. De afvalbak van ons onderwijssysteem. Die kinderen leren daar nauwelijks iets. Straks verlaten ze de school met een volstrekt waardeloos diploma. Die leerlingen weten dat natuurlijk ook zelf. Voor minder zou je de hele wereld gaan haten.
Zou er nu echt geen mogelijkheid zijn om deze kinderen enthousiast te maken voor een vak? Natuurlijk wel. Laat mensen die daar zin in hebben, het vrije initiatief. Zonder bemoeienis van bovenaf. Ik verzeker u dat we na vijf jaar in deze scholen gediplomeerden zullen afleveren waar grote behoefte aan is op de arbeidsmarkt (een toehoorder staat op en roept: Bravo!).
In New York was in 2004 de toestand van de scholen in sommige achterstandswijken even lamentabel: heel veel voortijdige schoolverlaters en veel gedragsproblemen. Toen werd een nieuwe beleidsvoerder aangesteld die een verbeten strijd aanging met de ouders en met de vakbonden en die alle verantwoordelijkheid gaf aan de schooldirecteuren. Vijf jaar later haalde 40% meer leerlingen hun diplpma. Mijn boodschap is dus: BREEK DE MACHT VAN DE VAKBONDEN, GEEF ALLE VRIJHEID AAN DE SCHOOLDIRECTEUREN (o.a. om zelfstandig het onderwijsprogramma te bepalen, om onbekwame en niet-geëngageerde leerkrachten per direct te ontslaan) EN DAN WORDT ONS ONDERWIJS GERED.
Laat me toe nog iets te zeggen over leerlingen die de lessen verstoren, die agressief zijn, die door hun hyperactieve gedrag niet te handhaven zijn. Om deze leerlingen in het gareel te houden nemen de scholen de laatste jaren hun toevlucht tot toverkunst. Het tovermiddel is ritalin (gelach in de zaal). De ouders van deze kinderen worden op het matje geroepen en onder druk gezet om naar de huisarts te gaan. Deze fetisjman zal het spul voorschrijven om van het gezeur af te zijn.
Dit bewijst dat we ons gezond verstand zijn kwijtgeraakt. Twintig jaar geleden bestonden er geen ADHD-kinderen, Die zogenaamde stoornis was nog niet uitgevonden. En toen had blijkbaar geen enkele leerkracht last van te drukke kinderen. In die tijd heb ik daar nooit iets over gehoord. Wat is er ondertussen gebeurd? Ik probeer dit zo helder mogelijk uit te leggen.
Kijk, gedrag komt niet uit de lucht vallen. Gedrag wordt veroorzaakt. Dit geldt ook voor probleemgedrag. Als een leerling zich problematisch gedraagt, bijvoorbeeld hyperactief of agressief, dan is daar een prikkel aan voorafgegaan. In de klas is de leerkracht die prikkel (boegeroep). Een hyperactieve omgeving leidt tot hyperactieve kinderen. Hetzelfde geldt voor agressie: als het kind zich bedreigd voelt of diep gefrustreerd omdat de zoveelste mislukking in het verschiet ligt, dan gaat het zich daartegen verzetten.
De afgelopen decennia zijn onze scholen leerfabrieken geworden en daar moeten wij nu de gevolgen van dragen. Intelligente kinderen die opgroeien in harmonische gezinnen met ouders die zelf goed zijn opgeleid, hebben daar niet veel last van. Maar kinderen uit gezinnen die onderaan de sociale ladder staan of kinderen die opgroeien in problematische gezinnen, hebben eerst en vooral behoefte aan een school waar ze zich veilig voelen.
Hebt u zich al eens voorgesteld wat het betekent voor een Afrikaans kind, dat nog nauwelijks een woord Nederlands spreekt, om plotseling gedropt te worden in een klas van dertig kinderen van twintig verschillende nationaliteiten bij een blanke mevrouw die probeert orde te houden? Een uitermate beangstigende situatie, lijkt mij.
En wat met een kind dat thuis mishandeld wordt, verwaarloosd of seksueel misbruikt? 25 procent van de jonge, gewelddadige criminelen komt uit zo’n gezin. Deze kinderen komen ‘s ochtends vaak helemaal opgefokt naar school. Moet de leerkracht daar rekening mee houden, of niet soms?
Als de school geen pedagogische omgeving is, dan zijn er meer en meer kinderen die problematisch van gedrag zullen zijn.
Ook hier ligt de oplossing voor de hand. Maak van de scholen kleinschalige wijkscholen, waar de ouders welkom zijn, waar vrijwilligers klaar staan om de leerlingen bijlessen te geven en om leuke vrijetijdsactiviteiten te organiseren. De wijkschool als een dienstencentrum, van waaruit de kinderen en de volwassenen uit de wijk ondersteund worden om als volwaardige burgers deel te kunnen nemen aan onze samenleving.
Deze oplossing wordt echter verhinderd door het krankzinnige idee om grote scholengemeenschappen te maken met duizenden leerlingen. De partij van deze minister (de spreker wijst naar de minister) is daarvoor verantwoordelijk! Schande!
(De minister staat op, zwaait woedend met zijn vuist en verlaat de zaal, met in zijn kielzog de staatssecretaris. De voorzitter van het congres probeert het tumult in de zaal tot bedaren te brengen, maar slaagt daar niet in. De spreker zet zijn rede verder al schreeuwend door de microfoon).
Het is jammer dat de minister en de staatssecretaris al weg zijn. Ik had ze twee adviezen willen meegeven. Ten eerste zou het onderwijs veel beter af zijn indien het ministerie voor onderwijs en alle ondersteunende diensten zoals centra voor leerlingenbegeleiding gewoonweg worden afgeschaft. Stel eens voor dat al het vrijkomend geld wordt gebruikt om meer leerkrachten aan te werven! Een fenomenale verbetering van het onderwijs zou er het gevolg van zijn.
Mijn tweede advies geldt voor het universitair onderwijs. Wat de Europese Commissie of het Europese parlement ook mogen bevroeden om het wetenschappelijk onderzoek in Europa te stimuleren, het zal niet helpen. Willen we opnieuw, zoals honderd jaar geleden, het meest Nobelprijswinnaars hebben, dan is er slechts één remedie. Als een hoogleraar vertrekt of als het de Heer behaagt hem bij Zich te roepen, dan moeten al zijn medewerkers per direct ontslag krijgen. De nieuwe hoogleraar kan dan zijn eigen team samenstellen met zijn beste afgestudeerden. Diegenen die zeggen dat dit wettelijk onmogelijk is, dat zijn de gekken en niet ik.
Ik heb gezegd.
(De congresvoorzitter komt woedend naar mij toe en zegt dat ik mijn boekenbon van 25 euro kan vergeten)