nieuw boek
De belangrijkste kritiek op de jeugdzorg (bijvoorbeeld in NRC-Handelsblad, 12 september 2009) is dat het kind in nood de dupe wordt van de versnippering en het langs elkaar heen werken van diegenen die in deze sector werkzaam zijn. In de veertig jaar dat ik op dit terrein actief ben, heb ik steeds dezelfde klachten gehoord. Toen ik in de jaren zeventig directeur was van het orthopedagogisch instituut O.G. Heldring in Zetten, was er ook al sprake van wachtlijsten, was de jeugdhulpverlening even ondoorzichtig en was het ook droevig gesteld met de klinische bekwaamheid van veel jeugdhulpverleners. De jeugdhulpverlening is als een fabriek waar al veertig jaar precies dezelfde tv-apparaten worden gemaakt met steeds wisselende verpakkingen. Er zijn duizenden ambtenaren, bestuurders, directieleden en politici die zich bezighouden met de verpakkingen, maar de inhoud zelf verandert niet. Een fabriek die veertig jaar lang hetzelfde tv-toestel zou maken, zou al lang failliet zijn.
Vóór de val van de Berlijnse Muur heb ik geschreven dat als ambtenaren zich met iets gaan bemoeien, dat we dan met “Oostblok”-kwaliteit te maken hebben. Dat werd mij niet in dank afgenomen. De realiteit bevestigt helaas de stagnatie en het gebrek aan innovatie in de jeugdhulpverlening.
Is hier iets aan te doen? Natuurlijk: net als in de geneeskunde moet de vooruitgang komen van clinici (hulpverleners) die werken in academische centra. In die centra moeten de ‘moeilijkste’ kinderen en gezinnen onmiddellijk terecht kunnen. Op die manier kunnen nieuwe en effectieve hulpverleningsmethoden zorgvuldig worden uitgedacht en in praktijk gebracht. In dezelfde centra worden bekwame hulpverleners opgeleid die straks in de andere voorzieningen de nieuwe methoden zullen implementeren.
Het probleem is echter dat de universiteiten hier hun verantwoordelijkheid niet opnemen. Er wordt hier en daar wel wat gedaan aan kindertherapie, maar zeker niet voor de kinderen en de gezinnen die zeer problematisch zijn. Bij kinderen en bij adolescenten gaan de problemen meestal vanzelf over; de hulpverleners zijn hier vanzelfsprekend succesvol... Ongeveer vijf procent van de kinderen zijn ernstig gedragsgestoord en die worden juist voortdurend naar andere voorzieningen doorverwezen. Voor deze groep beschikken we nog niet over effectieve behandelingsmethoden. Het antwoord kan alleen door de wetenschap worden gegeven. Zelfs de meest bekwame en doortastende minister zal zonder de wetenschap geen oplossing vinden voor de malaise die al zolang aansleept.
Het ontbreken van effectieve behandelingsmethoden voor de meest problematische groep kinderen en gezinnen betekent niet dat we machteloos zijn. Op preventief vlak kan een tijdige identificatie en intensieve begeleiding van de ouders en de leerkrachten veel onheil voorkomen. Voor de vroegtijdige herkenning van de probleemgroep hoeven geen aparte voorzieningen: alle kinderen gaan naar school en daar vallen de gedragsgestoorde kinderen meteen op. De wijkagenten kennen de probleemgezinnen. Als de jeugdhulpverlening wordt gevestigd op de scholen, dan kan heel snel passende begeleiding worden gegeven aan de juiste doelgroep, in samenwerking met de leerkrachten. Als orthopedagogen en andere hulpverleners ook samenwerken met de wijkpolitie kunnen gedragsgestoorde of criminele jongeren in hun eigen omgeving worden begeleid. Uit onderzoek blijkt dat deze laatste vorm van interventie jonge delinquenten kan weerhouden van een steeds gewelddadiger criminele carrière (in tegenstelling tot de jeugdgevangenissen waarover de Algemene Rekenkamer in 2007 in een vernietigend rapport heeft aangetoond dat 2/3 van de opgenomen jongeren binnen de zes maanden hervalt in crimineel gedrag).
Mijn boodschap is dus simpel: doek de gehele jeugdzorg op, met inbegrip van alle ambtenaren en bestuurders die er de laatste halve eeuw niet veel van wisten te brouwen, en stel op alle scholen voldoende orthopedagogen aan die in academische centra zijn opgeleid. Met deze maatregel valt meteen de behoefte weg aan een managementstructuur en kan alle subsidie besteed worden aan de aanstelling van mensen die daadwerkelijk hulp en begeleiding bieden. Als de hulpverleners zich op de scholen echt gaan richten op de moeilijkste kinderen en de meest problematische ouders, komt er een einde aan alle overbodige hulp en aan de wachtlijsten.
NU OOK ALS E-BOOK: mijn boek 'Zorgenkinderen: Omgaan met opvoedingsproblemen" (Amsterdam: Ambo): LINK
REACTIES LEZERS OPINIEPAGINA VOLKSKRANT:
lisetteXoverXnld schreef op 06-11-2009 11:17
Het lijkt of er met het kinddossier al veel aan preventie wordt gedaan, maar de jeugdzorg staat vaak nog machteloos door bureaucratie en wachtlijsten. Preventie houdt ook in, dat je problemen als PDDNOS niet afdoet als een lichte stoornis waar kinderen onnodig een etiket voor krijgen.
Ik durfde vroeger niet binnen een straal van 3 km van school te komen en terroriseerde thuis de boel volkomen. Mijn hulpverleners werden wanhopig van me. Ze wisten niet dat PDDNOS bestond, en gingen er van uit dat het onwil was (ik deed gigantisch mijn best om normaal te doen). De diagnose ontbrak er bij mij aan in de jaren '80. Twee jaar opname was het gevolg.
Hulpverleners van onze zoon zijn nog nooit wanhopig geweest. Ze wisten al heel snel wat er aan de hand was en hoe je een en ander kunt begeleiden. Mijn zoon kan met wat begeleiding vanuit het rugzakje (zonder valt hij snel uit) zowel thuis als op school goed uit de voeten. Al zijn mensen met Asperger vaak dood- en doodmoe van de overload aan prikkels.
Deze week kreeg ik een stukje waardering voor mijn inzet als ouder, want aan ouders ligt autisme niet; ik deed er tientallen jaren over om met mijn aanleg te leren leven. Ik kreeg omdat ik onmisbaar ben en thuis overuren draai een Mexicaanse griepprik aangeboden.
AStuijt schreef op 06-11-2009 11:36
Jammer, dat we niet aan het oplossen van dit en dergelijke problemen willen werken in ons land. De 'gevestigde orde' en 'reputatieverlies', weet u wel.
Ik herinner me de pogingen in Rotterdam rond 1963 om met een integrale aanpak problemen aan te pakken (maatschappelijk werk, jeugdwerk, de scholen in de buurt, een gezinsweekend in Oostvoorne). Met veel inzet, geduld, doorzetten en uiteraard zonder één manager!
K.vanBenthem schreef op 06-11-2009 11:40
Jeugdzorg zit vol met goedbedoelende mensen, maar er is geen oog voor het individuele kind, er zijn alleen algemene stramienen waar iedereen ingeperst moet worden.
K.vanBenthem schreef op 06-11-2009 11:44
"Doek de gehele jeugdzorg op, ...en stel op alle scholen voldoende orthopedagogen aan die in academische centra zijn opgeleid".
Dit is inderdaad de enige juiste, zij het drastische oplossing.
Vakbekwame mensen, die niet simplistisch sollen met kinderen en ouders, en in een veel vroeger stadium kunnen bijsturen, niet als het veel te laat is.
carofiglio schreef op 06-11-2009 12:12
Volledig eens met een ex-hoogleraar, die zijn wetenschappekijke status wel waar maakt en uit het hokjesdenken treedt met een gefundeerd verhaal.
guusje40 schreef op 06-11-2009 12:12
Sterk en overtuigend stuk.
Daarbij komt nog dat er wel veel geld, aandacht en menskracht wordt besteed aan allerlei kwalen welke als modieus zijn te betitelen en welke voorkomen bij gezinnen welke de wegen binnen de hulpverlening kennen en misbruiken.
Wat ik concreet bedoel: relatief normale kinderen worden door hun ouders/docenten geproblematiceerd en er worden diagnoses gesteld als ADHD of DE ziekte van de 21ste eeuw: autistisme althans iets uit dat spectrum.
De aandacht/het geld/de menskracht welke hieraan wordt besteed kan beter worden besteed aan de echte gevallen, de kinderen met een psychiatrisch stoornis.
lisetteXoverXnld schreef op 06-11-2009 12:16
@ Nu Guusje, je begrijpt het misschien niet helemaal. Ik had een klein beetje PDDNOS en heb gigantische problemen gehad met jaren opname als gevolg. Alleen maar een beetje PDDNOS. Het komt niet door die alerte ouders en leraren. Die zijn niet de oorzaak van het probleem. Dat is de aanleg in de hersenen die zeer lange training vereist om er mee om te kunnen gaan. Nu kan ik het een heel klein beetje, na oefeningen sinds ongeveer 1977....ik kan niet meer reageren, anders krijg ik te veel prikkels binnen.
HenkG schreef op 06-11-2009 13:17
Er is wel wat voor te zeggen om de zorg naar de scholen te halen. Nu vindt er veel dubbel werk plaats en op de scholen gebeurt dat door mensen die daar niet (klassementoren) of een beetje (leraren met een vertrouwenspersoonfunctie) voor zijn opgeleid.
Het zou de efficientie ten goede komen -en het lerarentekort verminderen- als de leraar wiskunde weer wiskunde gaat geven en de sociaal-maatschappelijke taken van een school worden verricht door professionals.
guusje40 schreef op 06-11-2009 13:23
@ Lissete met een volledig blog over zichzelf
Fijn dat u in discussies zo uitstekend van uzelf weet te abstraheren.
De kern van het artikel is dat de hulpverlening zich dient te richten op de kern van jongeren en ouders welke daartoe de meeste aanleiding geven. In objectieve zin. Dus niet de ouders met de drukste banen.
Vanzelfsprekend heb ik mij in mijn reactie niet een oordeel wensen aan te maten over individuele gevallen, zoals het Uwe.
K.vanBenthem schreef op 06-11-2009 13:28
Deze reactie is van een geregistreerde gebruiker
Lisette, wat goed dat je vooruitgang hebt weten te boeken! Dat is vast niet gemakkelijk geweest. Je bent waarschijnlijk vasthoudend, een doorzetter en hebt waarschijnlijk vaak goede hulp gehad.
Er zijn mensen die door vechten er weer bovenop komen, met de nodige hulp erbij. Wij als samenleving moeten hen daarbij de beste hulp bieden die mogelijk is.
Fleming schreef op 06-11-2009 13:57
@Van Acker
"Mijn boodschap is dus simpel: doek de gehele jeugdzorg op, met inbegrip van alle ambtenaren en bestuurders die er de laatste halve eeuw niet veel van wisten te brouwen, en stel op alle scholen voldoende orthopedagogen aan die in academische centra zijn opgeleid. Met deze maatregel valt meteen de behoefte weg aan een managementstructuur en kan alle subsidie besteed worden aan de aanstelling van mensen die daadwerkelijk hulp en begeleiding bieden".
Ik heb beroepsmatig veel te maken allerlei instanties rondom de jeugdzorg en de boodschap van Julian van Acker is mij uit het hart gegrepen.
De huidige jeugdzorg moloch is het toonbeeld van triesheid met hoofdletter T en incompetentie met hoofdletter I.
K.vanBenthem schreef op 06-11-2009 16:54
Inderdaad. Terwijl het wel kan; België heeft een veel betere jeugdzorg, met competentere mensen, die om te beginnen veel zwaardere opleidingen hebben genoten. In Nederland zijn de opleidingen uitgekleed en 'aangepast aan het niveau'.
Laat politici eens in België gaan kijken hoe men daar de zaken aanpakt.
kathleenB schreef op 06-11-2009 21:31
Ik zie wel een groot nadeel: Wie spoort kindermishandeling op bij kinderen die nog niet naar school gaan?? Voor deze groep zal er toch jeugdzorg buiten de school om moeten bestaan. Het zijn juist erg vaak zuigelingen en erg jonge peuters bij wie het helemaal fout gaat. Regelmatig lees je verhalen over mishandelde babies en peuters.
Volgens mij ging Savanna ook nog niet naar school.
TimJ schreef op 07-11-2009 08:04
Ik ben docent op een VMBO, mentor en IB-er. We hebben een schoolmaatschappelijk-werkster in dienst. De zorgstructuur is goed en zijn in staat om problemen met kinderen op een goede manier op te lossen. Hierbij worden de ouders ingeschakeld. De lijnen zijn kort en kunnen vrijwel direct inspelen op de problemen. Het kind staat centraal en er wordt geluisterd naar het kind. Ernstige zaken worden besproken in het ZAT, op school. Wij zijn redelijk goed in staat om de wegen naar Jeugdzorg te omzeilen. Er zijn gevallen dat wij niet onder Jeugdzorg uitkomen, dit heeft te maken met bevoegdheden en kennis in huis. Zorg er voor dat de bevoegdheden en kennis in de scholen aanwezig is en de cirkel is rond.
Jeugdzorg moet uit de ivoren toren en meer op de scholen aanwezig zijn. Zo houd je de drempel laag, zeker in een veilige omgeving wat de school voor veel kinderen is.
K.vanBenthem schreef op 07-11-2009 10:16
kathleenB
Savanna ging niet naar school en stond wél onder toezicht van Jeugdzorg.
Ik bedoel maar.
Op zijn minst Jeugdzorg opdoeken en er naast de schoolortho's een dienst kinderen onder de 4 jaar bij doen, klein maar louter met bevoegde hoogopgeleide krachten. Dit werk is veel te ingewikkeld om door dilettanten met weinig opleiding of ervaring te laten doen.
lisetteXoverXnld schreef op 07-11-2009 10:38
@. K. van Benthem, dank je, daar log ik nog even voor in! Goede begeleiding is inderdaad van levensbelang.
Wat TimJ schrijft is ook heel mooi. Ik hoop dat de nieuwe besluiten voor Passend Onderwijs dit soort dingen niet onmogelijk maken. Op het VWO van onze zoon komt er nu ook een uitgebreidere zorgstructuur, heel goed. Maar mocht het de bedoeling zijn om deskundigen weg te bezuinigen; zonder specialistische begeleider in school kan onze zoon niet.
grand schreef op 07-11-2009 17:44
De kwaliteit van de hulpverleners zelf is vaak allerbelabberst.Hebben zelf vaak een gecompliceerde jeugd met trauma's achter zich.Gemakzucht en afschuiven van problemen naar andere hulpinstanties.Dus van het kastje naar de muur. Jeugdzorg zit al jaaaaren in het slop.Het zal toch uit de begeleiding op scholen moeten komen.Daar kan door goede deskundigheid al veel ellende worden voorkomen met deze kinderen.
Spiderman schreef op 07-11-2009 20:47
Ja maar mijnheer Van Acker, wat moet er dan worden van al die hulpverleners en managers ? Stelt u zich eens voor dat we dat gaan doen bij alle disfunctionele instellingen in de welzijnssector ? Dan is het hek straks van de dam, dan moet straks iedereen meerwaarde gaan leveren aan de maatschappij !
verstandige schreef op 08-11-2009 15:33
BJZ komt in 9 van de 10 gevallen niet verder dan opvoed problematiek bovendien kunnen zij niet afdoende onderscheid maken tussen problemen met opvoeden en opvoedproblemen die gelegen zijn of voortkomen uit de probelmatiek van de jeugdige. Gevolg van het niet goed inschatten van de problematiek is dat vele jeugdige niet de behandeling krijgen die ze zouden moeten krijgen. Oorzaak van het opzichtige falen van BJZ is het feit dat casemanagers slecht maatschappelijkwerkers zijn die niet afdoende zijn opgeleid om de ernst van de problematiek in te schatten. Daarnaast worden alle beslissingen bij BJZ door een zgn mutidisiplinaerteam genomen in dat team schijnen deskundige te zitten zij zien, spreken of onderzoeken de jeugdige echter noit alles wordt beslist op dossieranalyse, en dit is een kwalijke zaak. Als je de zorg terug in het onderwijs brengt heb je universitair geschoolden die op grond van hunt opleiding instaat zijn goed te kunnen beoordelen wekle zorg er nodig is. Deze specialisten kunnen dat de benodigde zorg indiceren. JEUGDZORG OPDOEKEN HET BESTE IDEE IN JAREN.
TERUG NAAR OVERZICHT JEUGDCRIMINALITEIT